SEO Amsterdam, Decisio en To70 kregen in 2020 de opdracht van de Provincie Limburg om te starten met het opstellen van een maatschappelijke kosten- en batenanalyse (MKBA) voor Maastricht Aachen Airport. De MKBA zal na oplevering door de Provinciale Staten worden gebruikt bij de besluitvorming over de luchthaven MAA. Deze analyse werd voorgesteld om uit de impasse te komen die veroorzaakt werd door het terugtrekken van de exploitatiepartner. De exploitatie van Maastricht Aachen Airport kwam in 2016 in handen van Trade Centre Global Investments BV (TCGI) van de luchthaven. Sinds die tijd beheert de NV Holding Businesspark Luchthaven Maastricht (HBLM), voor 100% in handen van de Provincie, de luchthaven.
Redenen van de Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse
Al vele jaren, sinds het definitief afsluiten van de uitbreidingsplannen, was de politieke toekomst van de luchthaven onduidelijk en onzeker. Maastricht Aachen Airport kost de Provincie al jaren geld en er is veel politiek en maatschappelijk verzet in de regio. Daarnaast dient groot onderhoud aan het luchtvaartterrein te gebeuren. Het besluit om de verschillende toekomstscenario’s te laten doorrekenen leidde al tot de opschorting van de beslissing om de landingsbaan van de luchthaven te renoveren.
Het rapport Van Geel
Het college van Gedeputeerde Staten heeft eind januari 2020 het adviesrapport ‘Op zoek naar verbinding’ van Pieter van Geel over de ontwikkeling van Maastricht Aachen Airport in ontvangst genomen. Het rapport schetst een meerjarig perspectief (tot 2030) en een richtinggevend kader. Van Geel gaat bij zijn vooruitblik o.a. uit van het principe uit de nieuwe Luchtvaartnota van het Rijk: ‘minder hinder, groei verdienen’. Gedeputeerde Staten zien dit advies als een belangrijke bouwsteen voor een nieuwe meerjarige strategie voor MAA, die de basis vormt voor de aanvraag van een nieuw luchthavenbesluit.
In de Luchtvaartnota van het kabinet is het vliegveld aangewezen als een luchthaven van nationale betekenis. Voor de Provincie Limburg is de luchthaven onderdeel van de Limburgse basisinfrastructuur. Vanuit deze uitgangspunten en kaders heeft de Gedeputeerde Staten met Provinciale Staten de hoofdkoers van de strategie in eerste instantie verkend om een meerjarenstrategie op te stellen. De vervolgstap was het laten uitvoeren van een maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA). Ook zullen er nog nadere onderzoeken (o.a. milieu-effectrapportage, veiligheidsanalyse) plaatsvinden voordat er een besluit kan worden genomen over de aanvraag van een nieuw Luchthavenbesluit.
De Maatschappelijke Kosten- en Batenanalyse
Het uitvoeren van zo’n MKBA was al eerder voorgesteld door onder andere de Alliantie Tegen Uitbreiding MAA, maar de Provincie wilde deze niet uitvoeren omdat er ook een sluitingsscenario in verwerkt zou worden. Daarom werd er in 2020 al een alternatief MKBA uitgebracht door de Alliantie.
Het uitvoeren van een Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse was de enige mogelijkheid die de Provincie zag om uit de impasse te komen en een duidelijk toekomstbeeld te krijgen van de Luchthaven. Hierbij werd bewust ook gekeken naar het maatschappelijke deel van de discussie, die tot nu toe vooral over economische factoren ging. Tot zover was dit een goed initiatief, die mede onder druk van de alternatieve MKBA tot stand kwam.
De uit te werken scenario’s van de Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse
In een brief aan Provinciale Staten schreef gedeputeerde Stephan Satijn in september 2021 dat de maatschappelijke kosten- en baten analyse zal kijken naar vier scenario’s waarin de luchthaven openblijft. Daarnaast is ‘het college bereid om de vergaande vijfde variant van sluiting door te laten rekenen en als alternatieve optie in beeld te brengen bij de maatschappelijke kosten-batenanalyse’.
Voor Limburg was het besluit een grote ommezwaai. Het provinciebestuur weigerde al jaren om de gevolgen van het sluiten van Maastricht Aachen Airport zelfs maar te laten onderzoeken. Het aantreden van een nieuw college van gedeputeerde staten die zomer lijkt daar verandering in te hebben gebracht. Helaas was deze optie in de opzet alsnog verdwenen. Een meerderheid van CDA, Forum voor Democratie, PVV en VVD was tegen die ruimere aanpak. Onder druk van de oppositie en de tegenstanders in de publieke opinie werd deze alsnog toegevoegd
De andere 4 scenario’s die verder bekeken zouden worden zijn:
- Geoptimaliseerd gebruik
In dit alternatief wordt uitgegaan van een geoptimaliseerd gebruik van de vergunde ruimte. Door optimalisatie zijn er 22 duizend vliegtuigbewegingen per jaar mogelijk in 2030. Ook worden er investeringen in de luchthaven gedaan om deze gebruiksruimte te benutten. - 0% van de huidige geluidsruimte
Vergelijkbaar met alternatief 1 wordt er geïnvesteerd in de luchthaven om deze volumes mogelijk te maken. Daar- mee zijn de maatregelen gelijk aan alternatief 1, alleen het tempo waarin deze plaatsvinden zal anders zijn omdat in 2030 de capaciteit van de luchthaven kleiner is. - De Van Geel varianten
Het basisprincipe van de varianten van Van Geel is het groei/verdien model op basis van maximaal 5.250 ernstig gehinderden (’Minder hinder, groei verdienen’). Hierbij is het aantal ernstig gehinderden gemaximeerd op 5.250, wat ongeveer overeenkomt met het huidige aantal gehinderden. Groei is dus alleen mogelijk als de luchtvaart stiller wordt. Hierbij zijn drie subvarianten over een voorkeur voor luchtvracht, een voorkeur voor passagiers en een tussenvariant. - Luchthaven voor klein verkeer
De luchthaven is in dit alternatief alleen nog open voor klein zakelijk, oefenverkeer en het onderhoudsverkeer van onderhoudsbedrijf SAMCO & spuitbedrijf MAAS. Er wordt niet meer gevlogen met groot handelsverkeer, maar incidenteel verkeer van grotere vliegtuigen vindt plaats. Een groot deel van de luchthaven zal daarmee sluiten (passagiersafhandeling en vracht) vanaf 2023.
Ontevredenheid bij alle deelnemende partijen
Al snel zorgde de gekozen opzet tot ontevredenheid bij alle partijen. De oppositiepartijen probeerden eind 2019 de sluitingsvariant alsnog toe te laten voegen met een procedurele actie die door de coalitie geblokkeerd werd. Nadat de Maatschappelijke Kosten- en Baten Analyse startte met de openbare en maatschappelijke interviews verzandde de discussie al snel in een drijfzand.
De Vereniging We love MAA trok zich in oktober terug uit het onderzoek. Volgens We love MAA waren er vrijwel alleen maar tegenstanders uitgenodigd op de digitale meetings om input te geven en krijgen zij ruim baan om onjuiste informatie aan te dragen. Daarom heeft de groep geen vertrouwen meer in een “onafhankelijke en inhoudelijk relevante” analyse, aldus hun persbericht.
De Alliantie tegen Uitbreiding Maastricht Aachen Airport zei het vertrouwen in de MKBA op in december 2021. Volgens de alliantie is de MKBA tot een farce gemaakt omdat de gehanteerde onderzoeksmethodes maar één mogelijke uitslag kennen, namelijk dat méér vliegen leidt tot meer welvaart. Tegen de onderzoekers heeft zij een klacht ingediend wegens schending van de wetenschappelijke integriteit.
De uitkomst van de maatschappelijke kosten-batenanalyse
Met het opzeggen van het vertrouwen door zowel voor- als tegenstanders waren de resultaten van de MKBA bij voorbaat al niet meer representatief en onafhankelijk te noemen. De resultaten worden begin volgend jaar verwacht en in mei besproken in het Limburgs Parlement.
De verrassende conceptversie
Eind december 2021 kwam een verrassende conceptversie uit, waarin sluiting van de luchthaven als beste optie naar boven kwam. Het concept is toegestuurd aan alle betrokkenen voor reacties en commentaar. Daarna komt er een definitieve versie. Volgens de onderzoekers komen de baten van de vrachtvluchten vooral buiten de provincie terecht. De provincie profiteert er in de diverse groeiscenario’s relatief weinig van. Hierdoor zou in alle scenario;s de winstmarges te beperkt blijven om rendabel te kunnen opereren binnen de gestelde omgevingskaders en de nieuwe milieuvergunningen.
In het concept wordt wel benadrukt dat ook sluiting van de luchthaven geld kost. Dat heeft te maken met de eventuele nieuwe herbestemming, naast kosten die gemaakt moeten wordenvoor sloop- en saneringskosten, een sociaal plan voor de werknemers en het uitkopen van drie aan de luchthaven gerelateerde bedrijven.
Dit artikel wordt aangevuld als nieuwe informatie beschikbaar komt.
Geef een reactie